دبیر علمی کنگره علوم خاک: زمان ارائه راهحلهاست؛ از مدیریت پایدار گذشتهایم و باید به احیاگری برسیم
آمنه شکوهی شهروند البرز| حسین اسدی، دبیر علمی نوزدهمین کنگره علوم خاک ایران، در مراسم افتتاحیه این رویداد در تالار امامخمینی(ره) دانشکدگان منابع طبیعی دانشگاه تهران، با ارائه گزارشی از روند ۹ماهه آمادهسازی کنگره، تأکید کرد که علوم خاک کشور باید از «صرف ارائه مقاله» عبور کرده و به «حل مسئله و ارائه راهکارهای عملی» برسد. او با اشاره به چالشهای گسترده فرسایش، بحران آب، افت ماده آلی و تغییر کاربری اراضی، گفت که کشور دیگر از مرحله پایداری گذشته و نیازمند «احیاگری هوشمندانه با مشارکت همه ذینفعان» است.
به گزارش شهروندالبرز، حسین اسدی، دبیر علمی نوزدهمین کنگره علوم خاک ایران، در سخنرانی خود با قدردانی از برگزارکنندگان، دانشگاه تهران و موسسه تحقیقات خاک و آب، اظهار کرد:
«این کنگره از اسفندماه با واگذاری رسمی مسئولیت به ما آغاز شد و طی ۹ ماه، با همراهی تیمهای تخصصی و دهها استاد و پژوهشگر، طراحی و آمادهسازی آن انجام شد. در این مدت تلاش کردیم این رویداد از قالب سنتی فاصله بگیرد و مسئلهمحور باشد.»
کنگره باید از مقالهمحوری به حل مسئله برسد
اسدی گفت که کنگرههای علوم خاک طی دورههای گذشته بیشتر بر ارائه مقاله متمرکز بودهاند، اما شرایط امروز کشور چنین رویکردی را کافی نمیداند:
«من سی سال است روی فرسایش خاک کار میکنم و میتوانم روزها از بحرانها سخن بگویم؛ اما زمان گفتن دردها گذشته است. کنگره باید برای یافتن راهحلها باشد. ما امروز با فرسایش شدید، گردوغبار، بحران آب، کاهش مواد آلی، آلودگی خاک، فرونشست زمین و تخریب کاربریها روبهرو هستیم. این واقعیتها باید ما را به سمت ارائه نسخههای اجرایی ببرد.»
وی با اشاره به شعار کنگره که بر «پدیدههای حدی، ورود به عصر هوش مصنوعی و جامعنگری در برنامههای ملی و محلی» تمرکز دارد، گفت:
«تلاش کردیم موضوعات کنگره و زیرمحورها به گونهای طراحی شود که هم به چالشها پاسخ دهد و هم از تکنولوژیهای جدید و نگاه بینرشتهای بهره ببرد.»
آمار مقالات و نشستها؛ گستردهترین مشارکت سالهای اخیر
اسدی در ادامه گزارشی از مشارکت علمی ارائه کرد و گفت:
«در این دوره ۶۹۰ مقاله دریافت شد که پس از داوری، ۴۶۸ مقاله پذیرفته شد. همچنین ۸۳ سخنرانی تخصصی و ۳۸ سخنران مدعو خواهیم داشت؛ افرادی با تجربههای ۲۰ تا ۳۰ ساله در حوزه خاک، آب و محیطزیست.»
وی افزود:
«در مجموع ۲۴ نشست تخصصی مسئلهمحور طراحی شده است تا بتوانیم با حضور محققان، بخش خصوصی، دانشجویان و مسئولان، راهحلهای قابل اجرا را بررسی کنیم.»
نشریه علمی و سند نهایی کنگره در حال تدوین است
دبیر علمی کنگره درباره اسناد علمی رویداد توضیح داد:
«نشریه علمی کنگره بهعنوان سند اصلی این رویداد در حال تدوین است. پیشنویس اولیه آماده شده و در اختتامیه، یافتههای اولیه توسط تیم علمی ارائه میشود. پس از آن، با جمعبندی همه نشستها، سند نهایی راهکارها منتشر خواهد شد.»
کشاورزی نیاز به احیا دارد، نه تکرار برنامههای ناکام
اسدی با انتقاد از وضعیت موجود در مدیریت منابع طبیعی گفت:
«سالهاست در برنامههای توسعه اهداف بزرگی مثل توسعه ۵۰۰ هزار هکتار کشاورزی حفاظتی تعیین شده، اما اجرا نشده است. تا زمانی که ندانیم مشکل کجاست، برنامههای جدید هم نتیجه نخواهد داد.»
وی افزود:
«ما از مرحله مدیریت پایدار عبور کردهایم؛ چون تخریبها وسیع بوده است. اکنون باید وارد دوره احیاگری شویم.»
لزوم مشارکت جوانان و انتقال تجربه
بخش دیگری از سخنان اسدی به نقش دانشجویان اختصاص داشت. او گفت:
«در این دو سه روز اشک شوق از چشمم بیرون آمد. جوانهای این کشور ظرفیت بزرگی دارند. ما باید میدان را به دانشجویان و نسل جدید بدهیم. بدون جوانها هیچ تحول واقعی شکل نمیگیرد.»
نقدهای علمی و ساختاری؛ از تغییر کاربری تا مدیریت آب
دبیر علمی کنگره در بخش پایانی سخنانش با اشاره به نقدهای موجود درباره سیاستهای ملی گفت:
«بخشی از مشکلات ناشی از جزئینگری در دانشگاهها و بخشهای اجرایی است. از سوی دیگر، تغییر کاربری اراضی—from شمال کشور تا استانهای مرکزی—آب و خاک را تهدید میکند. همچنین ویلاسازی گسترده در دامنه جنوبی البرز و مسیر قزوین تا سمنان، فشار زیادی به منابع آب وارد کرده است.»
وی افزود:
«تا زمانی که وزارت جهاد کشاورزی درگیر قیمت تخممرغ و مرغ باشد، نمیتواند رسالت اصلی خود یعنی حفاظت از منابع پایه را انجام دهد.»
اسدی در پایان با بیان اینکه آمادهسازی کنگره حاصل تلاش صدها نفر بوده است، گفت:
«ده محور اصلی با حضور استادان برجسته کشور هدایت شد و گروههای متعدد علمی طی ماهها کار مداوم، همه مقالات را بررسی کردند. امیدوارم در سه روز برگزاری کنگره، با خرد جمعی و تعامل بین نهادها، راهحلهای اجرایی برای کشور ارائه شود.»
وی تأکید کرد:
«ما میتوانیم و باید بتوانیم. این کنگره فرصتی است تا با اتحاد، علم، عشق و انرژی، مسیر جدیدی برای نجات خاک ایران ترسیم کنیم.»