بازرگان: پارادایم علم خاک در جهان تغییر کرده و کنگرههای ما باید همگام با آن حرکت کنند
آمنه شکوهی شهروند البرز| در آیین افتتاحیه کنگره، دکتر کامبیز بازرگان، رئیس انجمن علوم خاک ایران، با نگاهی تاریخی و تحلیلی به مسیر پنجاهساله انجمن و تحولات جهانی علم خاک، تأکید کرد که امروز انتظار جامعه از انجمنها و کنگرههای تخصصی تغییر کرده و علم خاک باید با رویکردهای نوین زیستمحیطی، اجتماعی، اقتصادی و حکمرانی همراستا شود.
به گزارش شهروند البرز دکتر کامبیز بازرگان، رئیس انجمن علوم خاک ایران، در سخنانی صمیمانه و علمی در این مراسم گفت:
«من نه پیشکسوت هستم، نه دانشمند و نه ادعای دانشور بودن دارم؛ فقط افتخار میکنم که خادم جامعه علمی و دوستان عزیزم هستم و چند کلمهای از سر دلسوزی برای خاک این سرزمین عرض میکنم.»
بازرگان سخنانش را با روایتی تاریخی آغاز کرد:
«اگر بخواهم قصه خاک و انجمن را تعریف کنم، باید گفت: یکی بود، یکی نبود… پنجاه شصت سال پیش نه گرد و غباری بود، نه آلودگی، نه این حجم از چالشها. گروهی از خاکشناسان گرد هم آمدند، انجمن تشکیل شد و نخستین کنگرهها شکل گرفت؛ کنگرههایی خانوادگی با موضوعات کاملاً تخصصی، مبتنی بر پژوهشهای ناب علمی.»
وی با اشاره به مقاله مشهور کاستانزا و همکاران درباره نسبت تمدن بشر و محیطزیست گفت:
«این مقاله نشان میدهد چگونه رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، کاهش منابع و بحرانهای خاک در مسیر تمدن بشر اثرگذار بوده است. هر بار این نمودارها را مرور میکنم، مطلب جدیدی از آن یاد میگیرم.»
بازرگان سپس مسیر تحول نگاه جهانی نسبت به خاک را مرور کرد:
«در دوران انقلاب سبز، هدف فقط افزایش تولید بود؛ ارقام پرمحصول، مصرف گسترده کود و سم و یارانههای سنگین. اما از سال ۱۹۹۲ و پس از بیانیه توسعه پایدار، جهان وارد پارادایم جدیدی شد؛ پارادایمی که سه رکن اقتصاد، اجتماع و محیطزیست را همزمان میبیند. علم خاک هم از این قاعده مستثنی نبود و گفتمان محیطزیستی وارد ادبیات رسمی خاکشناسی شد.»
رئیس انجمن علوم خاک، با اشاره به اینکه انجمن ایران بیست سال پیش از انتشار بیانیه جهانی تشکیل شده، افزود:
«امسال پنجاهویکمین سال فعالیت انجمن ماست. طبیعی است که با گذشت نیم قرن، شرایط خاک، نگاه جهانی، نیازهای کشور و انتظارات جامعه تغییر کند. بنابراین وظیفه ما نیز تغییر کرده است.»
وی با ارائه مروری بر ۱۶ دوره گذشته کنگره علوم خاک ایران گفت:
«از کنگره گرگان تا تبریز، اهواز، رفسنجان، اصفهان و زنجان، هر دوره متناسب با شرایط زمانه گامهایی برداشته است. در قطعنامهها تأکید کردیم بر تدوین قانون جامع خاک، مقابله با فرسایش، افزایش مواد آلی، بهبود بهرهبرداری، توجه به مسائل اجتماعی و فرهنگی در کنار مسائل فنی. خوشبختانه امروز بسیاری از آن مطالبات در قانون حفاظت خاک دیده میشود.»
بازرگان با اشاره به تغییر فضای حکمرانی منابعطبیعی کشور گفت:
«امروز در فضای جدیدی قرار گرفتهایم؛ فضایی که در آن از ما انتظار میرود درباره ارزش اقتصادی خاک، حکمرانی یکپارچه منابع، مدیریت سیلاب، پوشش گیاهی، امنیت غذایی و حتی اخلاق بهرهبرداری از خاک نظر بدهیم. اینها دیگر صرفاً موضوعات کلاسیک خاکشناسی نیستند و نیاز به تعامل با اقتصاددانان، حقوقدانان، جامعهشناسان و متخصصان آبخیزداری دارند.»
وی با تقدیر از حضور فعال تولیدکنندگان، صنایع و فعالان بخش خصوصی در این دوره از کنگره افزود:
«برای اولین بار است که رئیس انجمن تولیدکنندگان کود کشور در مراسم افتتاحیه کنگره حضور دارد و سخنرانی میکند. این یعنی ما توانستهایم با ذینفعان اصلی حوزه خاک ارتباط برقرار کنیم؛ اتفاقی که برای حل مسائل پیچیده امروز ضروری است.»
بازرگان با تأکید بر اهمیت مشارکت مردمی، بهینهسازی مصرف نهادهها و نگاه چندبُعدی به خاک گفت:
«خاک فقط یک مسئله کشاورزی نیست؛ مسئله امنیت غذایی، سلامت جامعه، اقتصاد، اخلاق و آینده کشور است. اگر میخواهیم حکمرانی مطلوب بر منابع داشته باشیم، باید همصدا شویم، دانش را با اجرا پیوند بزنیم و زبان مشترکی میان عرصه پژوهش، مدیریت و صنعت ایجاد کنیم.»
وی در پایان با اشاره به حرکت رو به جلوی انجمن و کنگرههای علمی کشور گفت:
«مسیر دشوار است، اما ما در حال پیشروی هستیم. تجربهها بیشتر شده، ارتباطات گستردهتر شده و خوشبختانه امروز همه باور کردهاند که بدون خاک سالم، هیچ آینده پایداری متصور نیست.»
به پیج اینستاگرامی «شهروندالبرز» بپیوندید
instagram.com/shahrvand.alborz